ARCHITEKCI/PROJEKTANCI |
PODSTAWOWE INFORMACJE O DŹWIGACH |
|
Dźwig to urządzenie zainstalowane na stałe, służące do pionowego (lub w kierunku mniejszym niż 15o od pionu) przenoszenia osób lub towarów w kabinach lub na platformach. 
Nadszybie: część szybu znajdująca się pomiędzy poziomem najwyższego przystanku, a stropem szybu. Wysokość podnoszenia: odcinek przejazdu kabiny pomiędzy poziomami najniższego i najwyższego przystanku. Podszybie: część szybu znajdująca się poniżej poziomu najniższego przystanku. Udźwig nominalny to obciążenie w kg, które zostało przyjęte do obliczeń napędu. Udźwig obliczeniowy to wielkość, która została przyjęta do wytrzymałościowych obliczeń kluczowych elementów nośnych i zazwyczaj jest to masa maksymalnej liczby osób, które mieści urządzenie na określonej powierzchni kabiny. Istnieje ścisły związek pomiędzy udźwigiem, maksymalną liczbą osób, a powierzchnią. Np. udźwig 630kg to liczba maksymalnie 8 osób ograniczona przez powierzchnię kabiny równą 1,54 m2 (1,1 x 1,4 m). W dźwigach osobowych udźwig nominalny jest równy udźwigowi obliczeniowemu podczas, gdy w dźwigach towarowo-osobowych dopuszcza się zmniejszenie udźwigu nominalnego względem obliczeniowego wynikającego z powierzchni kabiny. Więcej w normach PN-EN 81-1 / -2. Dźwigi hydrauliczne: zespół napędowy dźwigu złożony ze zbiornika, pompy hydraulicznej i silnika elektrycznego wprawia w ruch siłownik, który poprzez przełożenie bezpośrednie 1:1 lub pośrednie 1:2 (koło linowe i liny) napędza kabinę.  Dźwig z siłownikiem centralnymDźwig z siłownikiem bocznyn 1:1 (z technologią GMV SWEDEN ABTM 1:1)  Dźwig GPL® towarowo-osobowyDźwig GPL® towarowo-osobowy
1:2 (z przełożeniem pośrednim linowym)  Dźwig z 1 siłownikiemDźwig towarowo-osobowy 1:2 z 2 siłownikami (rozwiązanie niepolecane przez GMV Maszynownia dźwigów hydraulicznych nie jest związana z szybem i może znajdować się w odległości od zera do kilku, a nawet kilkunastu metrów od szybu. Najczęściej jest to wolnostojąca szafka (tzw. maszynownia prefabrykowana) lub oddzielne pomieszczenie (maszynownia tradycyjna). Występują również hydrauliczne dźwigi bez maszynowni z napędem umieszczonym w podszybiu. Dźwigi elektryczne: zespół napędowy dźwigu, złożony z silnika elektrycznego i sprzężonego z nim koła ciernego, napędza liny połączone z ramą kabinową i przeciwwagą. Wyróżniamy napęd bezpośredni 1:1 i pośredni: 2:1 oraz 4:1 stosowany w elektrycznych dźwigach towarowo-osobowych. 1:1 2:1  4:1 Dźwigi elektryczne występują w dwóch podstawowych odmianach: z górną maszynownią (pomieszczenie bezpośrednio nad stropem szybu) i bez maszynowni (zespół napędowy mieści się w szybie). Kabina: zespół dźwigu przeznaczony do przewozu osób lub towarów. Szyb dźwigowy: przestrzeń, w której porusza się kabina. Z reguły obudowana dnem podszybia, ścianami i stropem. Maszynownia: pomieszczenie, w którym znajduje się zespół napędowy (lub zespoły) i związane wyposażenie np. sterowanie. Zespół napędowy: jednostka zawierająca silnik i napędzająca dźwig. W dźwigach elektrycznych to tzw. wciągarka, a w hydraulicznych agregat z silnikiem, pompą i blokiem zaworów. Prowadnice: Sztywne elementy zapewniające prowadzenie ramy kabinowej wraz z kabiną. Rama kabinowa: sztywna konstrukcja utrzymująca kabinę i jeżdżąca w prowadnicach. Przeciwwaga: masa oddzielnie prowadzona, równoważąca częściowo kabinę i zapewniająca docisk lin do koła napędzającego. Sterowanie: elektroniczna jednostka kontrolująca poruszanie się dźwigu. Siłownik: podzespół dźwigu wykorzystujący czynnik roboczy do ruchu posuwistego. Składa się z cylindra i nurnika. Wyróżniamy siłowniki jedno lub wielostopniowe tzw. teleskopowe. Osobowe - służą do przewożenia osób 
Szpitalne - przeznaczone do przewozu osób lub łóżek szpitalnych wraz z aparaturą medyczną i personelem. Charakteryzują się ścisłymi minimalnymi wymiarami kabiny i szerokości drzwi oraz niektórymi funkcjami jak jazda uprzywilejowana.
Samochodowe - dźwigi przeznaczone do przewozu pojazdów. Charakteryzują się ścisłymi minimalnymi wymiarami kabiny i szerokości drzwi.
Towarowo-osobowe - dźwigi przeznaczone do przewozu towarów i towarzyszących im osób.
Towarowe - grupa dźwigów bez prawa wstępu osób. Uzyskuje się to przez rygorystyczne ograniczenia dotyczące korzystania z urządzeń lub poprzez zmniejszenie wymiarów kabiny (towarowe małe - tzw. potrawówki). Specjalne pomieszczenie, dostępne tylko dla osób upoważnionych, które mieści zespół napędowy dźwigu i związane z nim wyposażenie, np. sterowanie dźwigu. Przestrzeń, w którym porusza się kabina dźwigu. Zazwyczaj posiada podszybie, ściany i strop. Zależnie od typu dźwigu, w szybie może znajdować się zespół napędowy, przeciwwaga i sterowanie. Zespół dźwigu służący do bezpiecznego przewożenia osób i/lub towarów. Nieprzelotowa - kabina z jednym wejściem. Przelotowa - kabina z 2 przeciwległymi wejściami. Kątowa - kabina z 2 wejściami umiejscowionymi pod kątem 90°. Drzwi dźwigu dzielimy na przystankowe (szybowe) i kabinowe. Występują w dwóch podstawowych odmianach: centralne i teleskopowe (dwu- lub wielo-panelowe). Centralne - w czasie otwierania / zamykania panele przesuwają się w przeciwnych kierunkach  Teleskopowe - w czasie otwierania / zamykania panele przesuwają się w tym samym kierunku  Drzwi wychylne - otwierane ręcznie, nie są już stosowane w nowoprojektowanych dźwigach. Dźwigi o powtarzalnych zespołach i poziomych wymiarach szybu (szer. x dług.), a różniące się jedynie ilością przystanków i wysokością podnoszenia. Dzięki temu architekci mają ułatwione zadanie przy projektowaniu szybu, a ryzyko wystąpienia błędu jest mniejsze. (Tailor Made Lift - "szyte na miarę"). Dźwigi o niepowtarzalnych cechach i dlatego projektuje się je indywidualnie, pod konkretne zamówienie. Np. dźwigi w istniejących szybach o nietypowych wymiarach, panoramiczne ze szklanymi kabinami czy dźwigi o 2 wejściach do kabiny pod kątem 90o lub nawet o 3. Dźwigi o pełnych wymiarach szybu, podszybia i nadszybia. Ze względu na istniejące otoczenie szybu dopuszcza się zmniejszenie podszybia lub nadszybia, jednak z zastosowaniem dodatkowych urządzeń bezpieczeństwa dla monterów dźwigowych i konserwatorów. Więcej w normie PN-EN 81-21. Prawo budowlane wymaga, aby dźwigi osobowe były przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Podstawowe wymagania to minimalne wymiary kabiny szer. x dług. 1,1 x 1,4m, szerokość drzwi 0,9m, przyciski oznaczone alfabetem Braille'a oraz informacja głosowa. Szczegółowe wymagania określone są w normie PN-EN 81-70. Przełożenie - to podstawowy parametr zespołu napędowego dźwigu, który umożliwia zwiększenie / zmniejszenie prędkości na wejściu celem zwiększenia momentu / zakresu liniowego działania dźwigu. Im większe przełożenie tym większa podatność kabiny na chwilowe obciążenie. O ile w dźwigach osobowych nie jest to tak istotne, gdyż wchodząca osoba do kabiny ma średnią masę 75 kg, to już w dźwigach towarowo-osobowych jest to bardzo ważne. Wjeżdżający do kabiny wózek widłowy może obciążyć podłogę kabiny siłą nawet kilku ton i dlatego zaleca się stosowanie napędów hydraulicznych z przełożeniem 1:1. Oznacza to bezpośrednie działanie siłowników na kabinę, dzięki czemu uzyskujemy niezwykle stabilną podłogę podczas załadunku. Dźwigi hydrauliczne z przełożeniem 1:2 oraz elektryczne z przełożeniami od 2:1 do nawet 4:1 charakteryzują się znacznie gorszą stabilnością podczas wchodzenia / wychodzenia pasażerów, a szczególnie złymi podczas załadunku ciężkimi towarami. Zbiorczość - umożliwia magazynowanie w pamięci poleceń wezwania dźwigu przez użytkowników i ich realizację poprzez zabieranie pasażerów, którzy zmierzają w tym samym kierunku. W budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i hotelach stosuje się zbiorczość dół (dźwig zabiera pasażerów jadących na parter), a w biurowcach zbiorczość góra/dół. Podczas jazdy w górę dźwig zabiera kolejno pasażerów jadących na wyższe kondygnacje, by przy jeździe w dół zabierał chętnych jadących na niższe kondygnacje. Reakcja na zanik napięcia - w przypadku zaniku napięcia dźwig powinien dojechać do najbliższego lub najniższego przystanku i samoczynnie otworzyć drzwi, aby uwolnić pasażerów. Niestety, większość producentów stosuje to rozwiązanie w opcji, za dużą dopłatą. Praca w grupie - dźwigi, które są zlokalizowane w bliskim sąsiedztwie powinny pracować w grupie, a przywołanie dotyczy jednego dźwigu - tego, którego kabina jest najbliżej wzywającego.
Każde urządzenie dźwigowe, podczas pracy emituje hałas. Jednak, zastosowanie odpowiedniego typu dźwigu, poprawna budowa szybu i jego umiejscowienie może znacznie zredukować emisję hałasu w budynku i uciążliwość dla przebywających osób. Dźwigi hydrauliczne charakteryzują się niskim poziomem hałasu dzięki umieszczeniu napędu (agregatu) poza szybem: w maszynowni prefabrykowanej lub w oddzielnym pomieszczeniu. Warto zwrócić uwagę, że napęd pracuje tylko przy jeździe w górę. Jazda w dół odbywa się pod wpływem siły ciężkości, z wyłączonym napędem. Elektryczne dźwigi bez maszynowni posiadają napęd w szybie. Ułatwia to rozchodzenie się hałasu po wszystkich kondygnacjach budynku. Aby zmniejszyć uciążliwość hałasu, oddziela się szyby dźwigu od pomieszczeń dodatkowymi betonowymi ścianami szybu (dylatacja) lub buduje się szyb w duszy klatki schodowej. Jedna i druga metoda marnotrawi powierzchnię wewnętrzną budynku i wymaga dodatkowej energochłonnej ciężkiej betonowej konstrukcji. 
Dźwig hydrauliczny wraz z typowo umieszczonym napędem.  Jazda w górę / dół Dźwig elektryczny bez maszynowni z napędem umieszczonym w szybie.
|
|
Architekci | Strona główna | Mapa strony | Kontakt |